Afronding, resultaten en vervolg

Dan is het vrijdag 15 mei, de laatste dag van deze CSD.


Ik begin met me te verslapen: ’s nachts komen er allemaal SMSjes binnen over het tijdstip van de overleggen op vrijdag die mij slapeloos maken en in totale verwarring brengen. Als ik dan eindelijk wel slaap gaat mijn Nederlandse mobiel af (vergeten uit te zetten). Ik mis dus het delegatieoverleg en race naar de laatste coördinatiebijeenkomst met de NGO's voor deze ronde. Jan-Gustav Strandenaes (ANPED)heeft wat statistieken verzamelt waaronder het feit dat we met zijn allen (NGO’s) een afstand gelijk aan New York – Los Angelos hebben afgelegd binnen het VN gebouw. Waarschijnlijk ook de laatste keer dat we in deze catacomben zitten: naast het VN gebouw verrijst een nieuw conferentiegebouw dat in september in gebruik moet worden genomen zodat de rest van het gebouw gerenoveerd kan worden – hard nodig!
Ik zeg vast een aantal mensen goede dag want ik vlieg vanavond terug naar Nederland.

In de plenaire zaal is de presentatie begonnen door Verburg van het “shared vision” document.

Een paar quoten uit het document:
“Farmers, particularly women farmers and small rural farmers are at the heart of sustainable agriculture. Farmers are central to the enterprise of building and sustaining a productive, resilient agricultural sector – here again, farmers in the broad sense, including pastoralists, farmer workers and others who make a living from the land. This includes women and men, and the important place of women in farming needs to be recognized. Farmers feed the world, yet far too many of them put their children to bed underfed. This injustice must cease”.
“Farmers and rural people through their farming practices, including organic farming, are custodians of the land and water on which our existence depends. They are also custodians of the forests, of biodiversity, and of other natural resources which help sustain agriculture and much else. Yet, until now, that custodianship has gone largely unrecognized and unrewarded. Their traditional knowledge has been underappreciated and undervalued.”
“Agriculture and water are closely linked. There are many competing claims on water. Worldwide agriculture consumes 70 percent of all fresh water withdrawals. Agricultural water productivity has to be increased significantly. We should tap into the unexplored potential that lies in more adequate and efficient water management through unprecedented changes in policy and production techniques. The integrated management of land and water resources (ILWM) is crucial for sustainable rural development and for ensuring food security for a growing population. Sustainable land and water management plays a crucial role for achieving poverty eradication, food security and sustainable development.”
“Sustainable farms, food, feed, fuel, funds – all are needed to put us on a sustainable path to the future. But the most important ingredients in the recipe are farmers, especially women farmers, and rural communities whose empowerment is the key to poverty eradication and to sustainable development.“

Mooier kun je het bijna niet zeggen, nu kijken of het officiële “outcome” document daar op aansluit en e.a. zich vertaalt in acties.

Ondertussen is het tijdstip waarop het definitieve concept wordt uitgedeeld doorgeschoven naar 15.00 uur vanmiddag; dat wordt dus een latertje en ik maak het laatste deel van de sessie niet meer mee. Vragen dus of ze Sms’en als er wat bekend is.

Ik ga terug naar het hotel om te pakken. Kusum en ik lunchen samen en maken wat afspraken voor de komende weken. Als alles meezit, zien we elkaar weer in Nederland in juli.
Daarna nog wat snel overleg met GPPN over hoe verder met water en klimaat bijv. in de komende maanden.
Dan nog een rondje VN gebouw om mensen goedendag te zeggen en op het laatste moment een kopie van de tekst mee te nemen.

Op het vliegveld tref ik drie van de Kamerleden en de griffier; terwijl we indrukken uitwisselen in de businesslounge komt het “verlossende” smsje: de door de voorzitter gecompileerde tekst uit de onderhandelingen inclusief voorstellen voor de niet-opgeloste kwesties is ongewijzigd geaccepteerd. Een heel mooi resultaat voor Minister Verburg gezien de tegenstellingen en de “achtergrondruis” van de komende klimaatonderhandelingen, de aanstaande summit voor financiering voor ontwikkeling in het licht van de economische crises enz.
Na twee weken intensief onderhandelen, bereiken 180 landen overeenstemming over ‘Policy options and practical measures to expedite implementation in agriculture, rural development, land, drought, desertification and Africa’. Dit document is met consensus aangenomen.
Minister Verburg zegt het in haar brief aan de Tweede Kamer zo:
“CSD17 heeft op het gebied van duurzame landbouwontwikkeling belangrijke stappen voorwaarts gezet. Juist nu de wereld te maken heeft met verschillende crises, met name de voedsel, energie/klimaat en financieel/economische crises, is de rol van landbouw erkend voor de aanpak ervan. Landbouw wordt niet langer als onderdeel van het probleem, maar als onderdeel van de oplossing van deze crises gezien. Belangrijke uitkomsten zijn daarnaast de noodzaak voor verdere intensivering van investeringen in duurzame landbouwontwikkeling met name in Afrika, een duurzame Groene revolutie in Afrika, de cruciale relatie tussen klimaat en landbouw, de noodzaak van extra financiële ondersteuning voor de implementatie van afgesproken maatregelen in ontwikkelingslanden voor duurzame landbouwontwikkeling vanuit private, publieke, nationale en internationale hoek, het multifunctionele karakter van de landbouw met een verwijzing naar ‘ecosystem services’, de noodzaak van het verduurzamen van de biobrandstofproductie en focus op integraal land- en watermanagement.”
“De laatste keer dat landbouw en rurale ontwikkeling op de CSD-agenda stonden, was tijdens CSD8 in 2000. Er is een aantal nieuwe onderwerpen naar voren gekomen tijdens CSD17, ten opzichte van CSD8. De belangrijkste zijn:
• Centrale rol van de landbouw voor meervoudige crises en de noodzaak dit hoog op de internationale agenda te houden;
• Klimaatverandering: dit nieuwe thema en met name de rol van landbouw ten aanzien van klimaat werd veelvuldig benadrukt tijdens de vergadering.
• Biobrandstoffen: de erkenning van de zorg die bestaat ten aanzien van competing claims voor voedsel, biodiversiteit en brandstof.
• Noodzaak van grotere investering in de landbouw met name in ontwikkelingslanden;
• Technologie en innovatie: hoewel technologische ontwikkeling tijdens CSD8 benoemd werd, is tijdens CSD17 vooral benadrukt dat het gaat om het gebruik en de verspreiding van kennis en technologie en het ondersteunen van duurzame innovaties voor de landbouw.
• Ecosysteem-diensten (ecosystem services): dit thema werd tijdens CSD8 door een aantal landen, zoals door Argentinië en Australië, benoemd als een marktverstorend instrument. Thans is dit als een van de functies van landbouw wereldwijd erkend.”

Mijn eerste korte analyse van het document:
• de statistiek: “women”, “women farmers” en de “role of women” komt 40 maal voor in de tekst en – nog belangrijker – als actoren (niet als slachtoffers)
• je wilt en hoopt altijd op meer (en uiteindelijk hangt het natuurlijk af van de echte acties van iedereen, maar: het aantal keren “provide” en niet te vaak “as appriorite” and “should” valt me mee
• capaciteitsontwikkeling en empowerment van vrouwen en “smallholders” komt regelmatig aan de orde
• er is expliciet opgeroepen tot betere landplanning incl. effecten voor de ecosystemen
• toekenning van landrechten ook aan vrouwen staat behoorlijk expliciet in de tekst
• hoewel het daar eerst niet naar uitzag, is “water” nadrukkelijk aan de orde gesteld en zijn er een fiks aantal aanbevelingen gedaan voor beter watergebruik m.n. van gedeelde bronnen. waterbesparing en irrigatie
• integraal land- en watermanagement is geaccepteerd als concept;
• ondanks de economische crises, een oproep om nieuwe en extra middelen beschikbaar te stellen, vooral voor ontwikkelingslanden, voor de verbetering en verduurzaming van de landbouw (een herbevestiging van de uitspraken van de General Assembly van de VN van september 2008)
• de noodzaak van duurzaamheidcriteria voor de productie van biobrandstoffen is opgenomen
• voor het eerst is er een tekst over eco-services en de betaling daarvan opgenomen
Dat deze twee onderwerpen nu zo in de tekst staan is een overwinning: het verzet van Latijns-Amerikaanse landen (tot in Istanbul bij het Wereld water Forum) was tot voor kort zeer groot.

Drie citaten uit het document vind ik hoopgevend, respectievelijk een succes:
“Convinced that national implementation strategies should enhance the participation of all stakeholders including women, youth, indigenous people, rural and other local communities, through, inter alia, the use of bottom-up approaches in decision-making and stressing the need for involvement particularly of women in decision making,”

“Mindful that the following recommendations should be consistently implemented, taking into account national strategies, legislation and relevant international obligations”
(vind ik een “vondst” na alle discussies over nationale wetgeving)

“(e) Empower rural women and promote land ownership and secure land tenure for women farmers; target capacitybuilding strategies at women farmers and women-headed households”

De NVR had van te voren een deel van de prioriteiten zo verwoord: “Vrouwen hebben een cruciale rol in landbouwproductie. Het verbeteren van gelijke toegang tot basisdiensten en landrechten, met bijzondere aandacht voor de gelijke rechten van vrouwen op het bezitten en erven van land en ander eigendom en op toegang tot kredietmarkten. Gelijkheid van vrouwen in landrechten en wetgeving moet met volle kracht worden geïmplementeerd. Toegang tot betaalbaar land is apart aandachtspunt.
Versterk de ”menselijke infrastructuur” in projecten, dat wil zeggen let op capaciteitsopbouw van lokale groepen en deelnemers, let op sociale impact en omstandigheden van de projecten en maak projecten participatief in hun planning en uitvoering”
De prioriteiten van de Nederlandse vrouwen komen - voor zo een internationaal beleidsdocument - behoorlijk terug in de teksten.

Brief aan de Tweede kamer van Min. Verburg over de resultaten van CSD 17
“Negotiated outcome document”

CSD 17 CSD 18 (review) sessie zal plaatsvinden van 3-14 mei 2010 en zal worden voorgezeten door Luis Alberto Ferraté, minister van Milieu en Natuurlijke Hulpbronnen van Guatemala. De thema’s van deze sessie zijn:
• Transport
• Chemicaliën: gevolgen voor gezondheid en milieu;
• Afval: afvalverwerking en –benutting;
• Mijnbouw: onverantwoordelijke mijnbouw en vervuiling;
• Duurzame consumptie en productie incl. tienjarenprogramma Marrakech Proces.
Zoals ik al eerder schreef zijn de voorbereidingen daarvoor al begonnen. Zeker DCP (duurzame consumptie en productie) is een thema waar de NVR / de Commissie DO al enige jaren aandacht aan besteed en dat zal – lijkt mij – nu zeker een internationaal tintje erbij krijgen.

Nog dit jaar organiseert de NVR een terugkoppelingsbijeenkomst over CSD 17 en wordt het startschot gegeven voor de volgende cyclus.

Alle “inbrengers”, meelezers, regelaars, en in het bijzonder Marian Stuiver (als de vrouwenvertegenwoordiger). Jolein, beleidsmedewerker NVR, de commissie DO en mijn mede delegatieleden heel hartelijk dank voor jullie inspanningen en samenwerking; we kunnen denk ik gezamenlijk trots zijn op een mooi resultaat op “onze” - zowel van de vrouwen in het bijzonder als Nederland in het algemeen - prioriteiten.

DE NL delegatie (zonder LW)

spannende dagen..

vrouwen en jongeren overleggen over hun gezamenlijke presentatie voor de roundtable.

We zijn bij de tweede donderdag aangeland en dat is aan van alles te merken: de conciërge in het hotel zegt me goedendag bij naam, mijn tafel in het kamer is bezaaid met stukken, folders, rapporten en visitekaartjes (wordt weer een aardige uitzoek- en scheurklus vanavond om de kilo’s te beperken) en de sfeer in de CSD-gangen is nerveus: nu komt het er echt op aan.

Het eerste nieuws vanochtend is goed: de dames en heren zijn eruit gekomen en er is een acceptabele (procedurele) tekst voor de biofuels onderwerpen.

Kusum belt: ze kan onze spreekster van Pleiades niet vinden. Ik ben wat bezorgd: volgens de berichten zat ze gisteren in het vliegtuig, maar ze heeft zich nog niet gemeld en ze heeft nog geen VN pas; de side-event is over een paar uur. Via telefoontjes naar Nederland (Jolein), die weer Spanje en Griekenland belt, achterhalen we haar telefoonnummers en hoteladres. Goede dag voor de telefoonmaatschappij. Dan krijg ik Vinja eindelijk te pakken. Ze had niet begrepen dat ze eerst een pas moest halen. Ze arriveert uiteindelijk een uurtje voor de side-event en ik sluis haar samen met Kusum naar binnen.

Eerder deze week hebben Kusum en ik al overleg gehad met twee alleraardigste (jonge) dames van het kantoor van Kenza Robinson van UNDESA. Kenza is vorige week door een taxi aangereden, lag een dag in het ziekenhuis en was daarom dagen onbereikbaar. Toen we eindelijk contact kregen heeft ze de beide dames gevraagd te assisteren. Van ons mooie plan om vroeg in de zaal te zijn en alles klaar te zetten komt weinig terecht: door alle “frantic” onderhandelingen in kleinere groepen, is ook onze zaal tot de laatste minuut bezet. Afijn, met ons gebruikelijke improvisatietalent komt het allemaal voor elkaar. Kenza is er – met hechtingen, blauwe plekken en in niet al te beste conditie. Wel erg dapper! Aangezien de Minister en de directeur van het CSD Bureau zich hebben afgemeld (de onderhandelingen zijn te spannend) besluiten we de rollen anders te verdelen: Kenza houdt de speech van de directeur en haar eigen verhaal, ik zit de hele sessie voor.

Ondanks alle competitie is de zaal vol (circa 60 voornamelijk vrouwen).
Martijn (V&W) geeft na Kenza’s inleiding over genderaspecten van water(schaarste), een korte inleiding over wat waterschaarste is en betekent. Hij geeft aan dat waterschaarste nog niet eenduidig wordt gedefinieerd (is het alleen kwantiteit of ook kwaliteit bijv.) en dat de problematiek door de klimaatveranderingen alleen maar groter wordt. In de landbouw zal gezocht moeten worden naar waterbesparende oplossingen, ander gebruik van water, nieuwe water”bronnen”, dus ook gebruik van bijv. ”grijs water” enz. Persoonlijke verzorging en drinkwater, de natuur en de landbouw “strijden” om de schaarse hoeveelheden. Problemen rond de prijs van water(services) zijn niet zo even opgelost. De bijeenkomst met al die vrouwen in de zaal en heel andere vragen dan hij “normaal” krijgt, zijn een “openbaring”.

Vanja van Pleiades houdt een goed, maar wat ingewikkeld verhaal – dat is aan de vragen daarna te merken. Wat ze vertelt is ook niet alledaags en nog in ontwikkeling: Pleiades (Participatory multi-Level EO-assisted tools for Irrigation water management and Agricultural Decision-Support) gebruikt Earth Observation methodologies – satellieten – om informatie te verzamelen voor betere irrigatiemethoden in waterschaarse gebieden. Vervolgens gebruiken ze een methode / systeem SPIDER om boeren, riverbasin organisaties en anderen bij elkaar te brengen, informatie uit te wisselen en goede besluiten te nemen over de mate en manier van irrigatie. Meer hierover.

Vrouwen vragen naar de informatiestromen: hoe bereikt informatie überhaupt over het bestaan van dit soort technologie hen? Is er rekening gehouden met training en educatie? Een van de vrouwelijke boeren uit Zuid Afrika is “verbijsterd” over de mogelijkheden die dit opent maar maakt terecht ook een opmerking over het feit dat het waarschijnlijk alleen haalbaar is voor grotere coöperaties en (lokale) overheden om dit op te zetten. Vanja geeft ruiterlijk toe dat ze daar “nog niet uit zijn”.
Vanja’s conclusie later: Pleiades wil heel graag met NVR en Women for Water in de toekomst vaker van deze kleinschaliger, interactieve bijeenkomsten voor vrouwen organiseren: ze heeft nog nooit zoveel (goede) respons gekregen.

Meena (WOCAN en ACT ) geeft een hele andere kant van de medaille. Ze laat zien hoe ze in India bij trainingen en adviestrajecten door het bouwen van een soort maquette waar je de verschillende bodemlagen en het landschap bijv. op kunt zien, door visualisering vrouwen en mannen geïnteresseerd krijgt en lokale kennis bovenwater krijgen. Dit “geo-hydrological model” leidt tot grotere betrokkenheid en beter besluitvorming op dorpsniveau. Ze geeft ook tips bij het uitnodigen van de lokale bevolking: combineer het met een ander “event” bijv. een markt of feest, zodat mensen niet (extra) hoeven te reizen e.d. Haar verhaal krijgt een enthousiast onthaal.

“Aangejaagd” door Ase en Kusum volgde een levendige discussie over de bruikbaarheid van de technologie en de communicatie hulpmiddelen. Zelf vond ik het heel interessant om te zien hoe anders de werkelijkheid is (dan men vaak denkt): vrouwen zijn zeker geïnteresseerd in nieuwe technologie en oplossingen.
In de middag volg ik de discussie over land- en watermanagement. Zoals al gemeld een mooie interventie van de Nederlandse ambassadeur en een goee inleiding van de Prins van Oranje. Samenvattingen(in het Engels) van alle drie de Roundtables.

In de gang praat ik met ambassadeur Mansour, contactpersoon in het Bureau als één van de vice-chairs over de teksten m.n over landrechten voor vrouwen. De discussie over “according to national law” speelt nog steeds en ik probeer hem duidelijk te maken dat dit betekent dat internationale verdragen zoals CEDAW “opzij worden gezet”. Hij neemt de tekstsuggestie in ontvangst en zegt dat hij zal doen wat hij kan – de volgende dag vind ik “onze” tekst terug in het concept dat later wordt goedgekeurd!

Dan nog een side-event over waterschaarste en om 19.00 uur geef ik het op.
Heel gezellig gegeten met Vanja en Leida (van het Vlaamse Duurzaamheids Overleg). Kusum is “gecrashed”.

Side events en CSD 18

women major group CSD

Was ik helemaal vergeten te melden, dat ik ook nog naar de uitreiking van de Seed-awards ben geweest gisteravond. Een inmiddels langer bestaand initiatief dat organisaties actief helpt om hun ideeen uit te bouwen tot financierbare projecten en veel aan capaciteitsopbouw van organisaties doet. Nederland steunt dit traject (gelukkig) al jaren. De speeches waren vreselijk (te lang en saai) maar weer zijn er leuke, interessante initiatieven, vooral veel zonne- en bio-energie – helaas geen vrouwenorganisaties! Check it out.

Op woensdag begint het high level gedeelte van de CSD. Onmiddellijk verandert de sfeer – veel “politieker” en er zijn nog eens 200 mensen bijgekomen: Ministers en hun directe staf. In totaal lopen hier tijdens de CSD trouwens ongeveer 1000 mensen rond, die meer of minder betrokken zijn.

Een onverwachte ontmoeting in het “Vienna cafe”: ik loop Carla van Maris tegen het lijf. Zij is Senior Police Advisor/ Commander UNCIVPOL (UN Peacekeeping Force Cyprus) en we hebben veel contact gehad over Resolutie 1325 en in de aanloop naar de Vrouwen voor Duurzame Vrede manifestatie, mede georganiseerd door de NVR
Nu kan ik ook al die uniformen plaatsen: in een van de andere zalen vindt het overleg over die missie op Cyprus plaats. Carla is altijd zeer actief voor vrouwen in de politie en vrouwenrechten tijdens missies; ze wordt “gedebriefed”; haar tijd zit er op en ze gaat naar een nieuwe klus, voorlopig in Nederland. Een dag later zit ze – zonder uniform – wel mooi bij de side-event die NVR, Women for Water en UNDESA organiseren. Heel leuk!

Vandaag al drie activiteiten met een vooruitblik naar 2010 en 2011.
Na het gebruikelijke rondje overleggen in de ochtend, neem ik deel aan een overleg met de directeur van de Baha’i in New York; we bekijken met een paar vrouwenorganisaties w.o. de huidige “organising partners” wat de (on)mogelijkheden zijn voor de “organising partners” voor de Women Major Group volgend jaar en verkennen met de Baha’i of zij bereid en in staat zijn de groep volgend jaar logistiek te ondersteunen. Hun antwoord is in beginsel positief en we gaan dat ook bespreken met Frederica Petracci, de major Group coördinator van de VN voor de CSD.

De Bahaí zijn heel actief tijdens deze – en voorgaande – CSD’s en nemen ook deel aan de women’s Caucus – inclusief Duncan, een mannelijke Baha’i uit Canada; iedereen vindt dat prima en hij heeft interessante inbreng. Ineke, een Nederlandse vrouw, woonachtig in Engeland heeft alle dagen de verslagen van de Women’s Caucus gemaakt. Geweldig.
Haar weblog is trouwens ook de moeite van het lezen waard:

En mocht iemand belangstelling hebben voor de dagelijkse verslagen (in het engels): laat het me weten (wima@planet.nl) en we regelen dat je toegang krijgt tot de csd-women listserver waar alles op staat.

Verder wordt er gebrainstormd over de inbreng van de vrouwen voor de volgende dag tijdens de ministerial roundtables over land- and watermanagement. Er zijn drie roundtables, die steeds door 2 of 3 major groups gezamenlijk worden voorbereid; ook de actieve Fresh water Caucus doet daaraan mee.
Wat hieruit komt inclusief de boodschappen van de NVR en Women for Water en algemene inzet van Nederland zeker op water, zet ik samen met Martijn (Verkeer & waterstaat) die inmiddels is gearriveerd, om in “speaking points” voor de ambassadeur. Ook breng ik deze punten en de voorstellen van de Fresh water Caucus onder de aandacht van de adviseur van de Prins; Onze Prins is morgen één van de keynote speakers bij die roundtable.

Donderdag komt de ambassadeur met een sterk verhaal - als enig Europees land overigens - over de erkenning van het recht op water & sanitatie, de ratificatie van de UN water Courses Convention en de rol van vrouwen als watermanager, landarbeiders en boeren. Ook de vrouwen komen met een vergelijkbaar verhaal – niet zo gek. De vrouwen vragen ook aandacht voor inbreng van de vrouwen bij klimaat adaptatie en de noodzaak van goede, gender-onderscheidende – data.

Dan naar een bijeenkomst met een aantal NGO’s / CSO’s en een paar landen, nu al actief betrokken bij het Marrakech Process over hoe de CSD volgend jaar moet gaan praten over duurzame consumptie en productie. Sustainable consumption & production is een van de hoofdthema's van de CSD 18 en 19 (2010/2011).
Hieronder de link naar de door UNEP uitgebrachte brochure over het Marrakech Process (in het engels; geen vertalingen beschikbaar).
Frequently asked questions: the Marrakech Process.(download 9 mb)
Het tweede concept van het 10 year framework is net uitgekomen. De bespreking gaat over de inbreng van de major groups in het Marrakech proces – tot nu toe erg mager – en hoe de werkwijze van de CSD daarin kan worden gebracht.
Er is inmiddels ook een NGO platform gecreëerd om inbreng van de major groups zeker te stellen.
Ze hebben ook een weblog en een listserver.
En dan is er de International Coalition for SCP, die al een tijd draait en prima werk doet.
Twee ons bekende organisaties nemen daar inmiddels aan deel namelijk ANPED en het Vlaams Duurzaamheid Overleg.
Kortom een hoop informatie om te bespreken met de Commissie Duurzame Ontwikkeling bij mijn terugkeer in NL.
Nou rennend naar de volgende bijeenkomst: Brazilië en Zuid Afrika willen in 2012 een top onder het motto Johannesburg +10, Rio +20. Tot mijn niet geringe verbazing houdt Brazilië een “pitch” waarin ze ook meerdere malen benadrukken dat één van de hoofdonderwerpen “water” en transnationale samenwerking moet worden – als je hun collega’s in de onderhandelingen hier en tijdens het afgelopen Wereld Water Forum net hebt gehoord (onbespreekbaar) dan val je nu van je stoel.
Verder werden onderwerpen genoemd als de voortgang/ stand van zaken rond Agenda 21, groene economie en “governance”, nieuwe zaken rond de combinatie water – energie.
De sprekers krijgen veel kritische vragen uit de zaal zoals: wat gebeurt er met de reguliere CSD (gaat gewoon door), wat moet de uitkomst zijn (lange termijn visie) en “wie gaat dat betalen zoete lieve Gerritje” ook voor de NGO’s en CSO’s (geen antwoord).
Er is inmiddels een website geopend: voor de liefhebbers. De General Assembly van de VN beslist komende september of e.a. doorgaat (of niet).

Samen met Martijn woon ik de bijeenkomst georganiseerd door Denemarken bij over land- en water management. Denemarken heeft in drie consultatieronden m.n. in Azië en Afrika een variant ontwikkeld op de “Dublin-principles”: de Nairobi principes.
Ik moet zeggen: erg gedegen en ben benieuwd of een en ander wordt “opgepikt”; het sterven is om deze principes geaccepteerd te krijgen door de UNFCCC. Meer daarover en over klimaatadaptatie en water en land management bijv. op de speciale website van Denemarken.

Nou dan is het begin van de avond en het “receptieseizoen” is begonnen. De receptie van Minister Verburg is al een tijdje bezig en ik ben net op tijd voor het “staartje” en een leuk gesprek met de “chef de poste” en een van de medewerkers van de Missie van Suriname – beiden goede bekenden vanwege mijn al jarenlange betrokkenheid bij projecten aldaar.

Samen met de twee jongerenvertegenwoordigers ga ik daarna naar de receptie van de Tsjechen als voorzitter van de EU. De sfeer is daar wat “beklemmend” door de geringe voortgang van de onderhandelingen, de “ruzies” over biofuels-certificering. Naar mijn waarneming hebben we als enige niet-ambtenaren met zijn drieën wel voor een beetje “opklaring” gezorgd.
Pfffffffff….

Dag 9: publiciteit en definities.

Technisch probleem met uploaden van de teksten voor dit blog opgelost (sorry, duurde even en het is nog steeds niet helemaal op orde- de links willen niet "verborgen worden"); een mooie aanleiding om het even over de rol van de pers, publicaties enzo te hebben.

Een van de nieuwe dingen tijdens de CSD zijn de radio en podcasts die dagelijks worden gemaakt door BBC World Service Trust and UN Radio en Stakeholder Forum / GPPN; Nederland steunt dit financieel.
“Earth talk” zijn korte interviews van een kwartier over één van de thema’s van CSD en/of de MDGs, today at CSD is meer een algemeen praatprogramma over alle gebeurtenissen in specifieke discussiepunten met ook nieuws en nieuwtjes die met de CSD verband houden.

Ik mocht in februari 2009 tijdens de voorbereidingssessie van de CSD al een interview geven over MDG 3 ( de Commission on the Status of Women was gelijktijdig bezig). Het interview samen met 2 andere vrouwen is nog te beluisteren via de podcast.

Deze keer samen met Hannah Stoddart van GPPN over water als dwarsdoorsnijdend thema voor de CSD, te beluisteren via de link naar Earth Talk
(interviews UN radio / BBC May 2009, earth talk nr. 6: http://stakeholderforum.org/?id=692)

Ook Kusum Athokorala, NetWwater Sri Lanka/ Women for Water partnership) werd geïnterviewd, in haar geval in “today at CSD” over partnerships en privatisering.
(today at CSD, 14 May, episode nine: http://stakeholderforum.org/?id=691).

Dan is er “Outeach”, Issues, een dagelijks nieuwsblad dat met medewerking van alle major groups wordt geschreven en ook door de onderhandelaars goed wordt gelezen – het is een prima lobby instrument! Outreach wordt gedrukt en gepubliceerd op de websites. Voor “Outreach” schreef ik vorige week al een over de standpunten van de vrouwen.
(http://media.stakeholderforum.org/fileadmin/files/Outreach_issues_2009/090505-oi-color.pdf).


Natuurlijk besteed de website van het Ministerie behoorlijk aandacht aan de CSD met de Nederlandse Minister als voorzitter.
(http://www.minlnv.nl/portal/page?_pageid=116,1640991&_dad=portal&_schema=portal)

Toespraak Verburg: http://www.minlnv.nl/portal/page?_pageid=116,1640333&_dad=portal&_schema=PORTAL&p_news_item_id=24307.

Ook collega’s houden blogs bij, zoals bijv. Ineke van de Baha’i; zij heeft geweldig werk verricht als “secretaris” van de women major Group. Haar webblog: http://wordanddeed.wordpress.com.

Ik ben erg blij trouwens dat de Baha’i met een kantoor aan de overkant van de straat hun (logistieke) ondersteuning hebben toegezegd voor de volgende cyclus – ja, ja, planning “ahead” – maar daarover later meer.

Internationaal is er de reporting service van IISD:
http://www.iisd.ca/csd/csd17/14may.htm

De nieuwe media, vooral internet, geven vele “hits” over de CSD – uiteraard vaak de betrokken ministeries en maatschappelijke organisaties. Als je trouwens googelt met “Nederlandse pers over CSD 17” komt als eerste ? Juist ja, de website van de Nederlandse Vrouwenraad.

De “zware / traditionele” (inter)nationale pers laat het in mijn beleving weer even afweten. Die hebben meer oog voor de “ruzie” tussen de President of the General Assembly en de twee facilitators – w.o. de Nederlandse ambassadeur in New York - voor de komende “finance for development” summit over twee weken.
Dat CSD probeert om tussen meerdere crisissen (economie, voedsel, klimaat) door te laveren spreekt kennelijk niet aan. What a pity! Nederlandse pers: ik heb het niet gezien: U?
Lijkt me een leuk onderwerp om eens met de voorlichter te bespreken. Hoe krijg je de pers en dus “het publiek” geïnteresseerd in deze onderwerpen.

Terug naar de dag.
Gisteren is de inbreng van de vrouwen in de Multi stakeholder dialogue voorbereid, zowel in de delegatie van Nederland als met de vrouwen major Group. De opzet van de Multi stakeholder dialogue is wat anders dan voorgaande jaren: eerst algemene inleidingen van de major groups, wat reacties van lid-staten, dan inleidingen over 4 thema’s: farmers First, plattelandsontwikkeling, recht op land en water en verbanden tusen stad en platteland. Ik vind het wel een goed idee. De major groups verdelen de taken en werken samen aan de verschillende inleidingen en vragen, die gepubliceerd zijn in “outreach” zodat de landen zich kunnen voorbereiden. Ëen van de voordelen van mijn rol: je kunt prima “regelen”, dat er antwoorden op vragen zijn voorbereid door de delegatie. De Nederlandse ambassadeur is bereid en voorbereid.

De sessie zelf vindt door een “pessimistische “ planning van het Secretariaat plaats in zaal 6 – veel te klein. Maar, zoals Cruijff zou zeggen “ieder voordeel heb z’n nadeel” en in dit geval omgekeerd: door de kleinere zaal is het bomvol, mensen zitten zelfs op de grond en staan in de deuropening. Dat geeft een heel ander sfeertje. Meerdere, vooral Afrikaanse, ministers zijn aanwezig en reageren, nadat onze ambassadeur – met de voorbereiding in het achterhoofd en “dus” ook een grap van de Minister, dat “ie wel moest”– als eerste “aftrapt”. Ook een goede zaak: Minister Verburg zit de sessie zelf voor en er is behoorlijk veel interactie.

’s Morgens was Gerda Verburg al zelf naar de NGO coördinatie bijeenkomst gekomen. Ze maakte reclame voor opname van een vrouwen- en jeugdvertegenwoordiger in de delegaties. Van haar woorden zou je bijna gaan blozen. Verder beantwoordde ze de vragen frank en vrij en drong an op “ongeduld” van de major groups. Ze is populair (geworden) bij de major groups tijdens deze week om haar duidelijke en ferme optreden en ruim-baan voor interventies van de major groups. Sommige landen hebben moeite – ik denk persoonlijk omdat ze weinig “gekkigheid” toelaat en (misschien) de eerste vrouwelijke voorzitter is? Volgens mijn bescheiden mening zijn de delegates in voor een “verrassing”.

Tussen de middag lunch bij één van mijn favoriete (Vietnamese) restaurantjes met Eva Friedlander, een van de meer ervaren vaste vrouwenvertegenwoordigers in New York en Kusum (women for water); we bespreken o.a. het side event voor komende donderdag, de gevechten in Sri Lanka, de enorme nadruk op definities en de komende klimaat onderhandelingen.

Daarna een gesprek met Eva en Eva en Elisabeth, allemaal actieve vrouwen in New York over het verder volgen van de CSD, de agenda voor volgend jaar e.d.. De vaste vertegenwoordiger van de NVR is er helaas niet – ik heb haar niet kunnen bereiken.

Het restant van de middag volg ik de onderhandelingen in de zaal: heel veel vragen over-en-weer over “definities”: wat is duurzame landbouw bijv. (zie o.a. deze definitie http://www.maisdoolhof.com/mais/definitie.html ) De (verborgen) discussie lijkt vooral te gaan over gebruik van mest en GMO’s – echt openlijk wordt e.a. echter niet gezegd en dus lijkt het een semantische discussie. Het verloop gaat nog steeds erg moeizaam en sommigen beginnen te twijfelen aan een goede uitkomst.

Nou, lange dag, wel te rusten (voor een paar uurtjes).

Interview met Minister Gerda Verburg: overheden kunnen het niet alleen!

In alle drukte, stemde minister Verburg er in toe een kort interview te hebben en vragen van de Nederlandse Vrouwenraad over CSD-17 te beantwoorden.

Minister Verburg, hoe kijkt u aan tegen de gang van zaken in CSD-17 tot nu toe?

Tot nu toe heb ik hier in New York een erg geëngageerd en inspirerend proces kunnen zien. Vooral buiten de vergaderzalen waar de formele onderhandelingen over de teksten voor het slotdocument plaatsvinden. Ik voel me erg aangetrokken tot de activiteiten van de zogenaamde Major Groups, VN-taal waarmee groepen als vrouwen, jeugd, het zakenleven, de boeren en dergelijke worden aangeduid. In Nederland hebben we daar de mooie omschrijving maatschappelijk middenveld voor. Net zoals in de voetbalsport waar de wedstrijden meestal op het middenveld worden beslist, zijn deze groepen van onmisbaar belang om duurzame ontwikkeling in de samenleving tot leven te laten komen in bij voorbeeld concreet gedrag van mensen. Wie denkt dat overheden dat zouden moeten doen, overschat de mogelijkheden van de overheid heel erg. Wij hebben erg actieve vertegenwoordigers van de vrouwen en de jeugd in onze Nederlandse delegatie en ik ben trots op hoe zij zich hier manifesteren in New York.

Wat is uw persoonlijke bijdrage als voorzitter aan CSD-17? Wat is het belangrijkste doel dat u voor ogen heeft?

Afgezien van de formele rol die je als voorzitter van deze bijeenkomst hebt om tesamen met de co-voorzitters het onderhandelingsproces in goede banen te laten verlopen zie ik als mijn belangrijkste taak mensen te enthousiasmeren. Daarom heb ik naast het uitoefenen van het voorzitterschap in de zaal zelf in de afgelopen periode op allerlei gelegenheden gesproken om mensen te stimuleren met ideëen te komen; platgetreden paden te verlaten en samen met anderen aan oplossingen van problemen te werken. Het doel dat ik voor ogen heb is tweeledig: het afspreken van een gezamenlijke gedeelde visie op de toekomst van duurzame landbouw en plattelandsonwikkeling en het komen met zo concreet mogelijke aanbevelingen waarmee mensen in de samenleving aan de slag kunnen.

Wat is uw visie op de rol van vrouwen in het oplossen van het waterschaarste-probleem?

Mijn visie daarop is van een grote simpelheid. Niemand hier – ook mannen niet – ontkent de cruciale rol van vrouwen in de landbouw, vooral in ontwikkelingslanden. Vrouwen dragen daar bij wijze van spreken de agrarische sector en doen dat op innovatieve wijze en vaak tegen de stroom in. Hun rechten zijn immers nog lang niet zo vanzelfsprekend als de rechten van vrouwen hier. Landbouw is verantwoordelijk voor minstens 70 procent van het watergebruik. In de landbouw zijn er door toepassing van technologie, andere teeltmethoden en door beter te luisteren naar inheemse, eeuwenoude kennis en die te integreren met moderne kennis hele grote besparingen op het watergebruik mogelijk. Wie gaat dat doen? Juist, vrouwen. We moeten er dan wel voor zorgen, dat deze vrouwen toegang krijgen tot onder meer landrechten, micro-krediet voor investeringen en kennis.

zondagsrust? nou ja.. en weer verder

De nieuwe week begint al op zondag: begin van de middag verschijnt de bijgewerkte onderhandelingstekst en een lijst van "dubbels". We komen samen op de Nederlandse Missie om de taakvedeling en de voortgang te bespreken.
In middels zijn de Kamerleden aangekomen, die op uitnodging van LNV komen meeluisteren; we maken kennis onder het genot van een borrel.
Bij terugkeer in het hotel verifieer ik nog even of Kusum, een van de stuurgroepleden van Women for water is aangekomen; ze is een van de sprekers voor de side event komende donderdag. We spreken af maandagochtend samen te ontbijten om half zeven.

Maandag begint met de overleggen met de delegatie, de NGO's en de vrouwen. Bij de vrouwen zijn een paar nieuwe mensen aangekomen en dat is goed en prettig: het verbreed de discussie en geeft meer mogelijkheden vor de vrouwen major groep om zaken te volgen.

Samen met een paar andere vrouwen hebben we een discussie met de indeginous peoples over land en waterrechten en de voorbereidingen voor de multistakeholder discussies deze week.
Heel insprirerend.

De rest van de dag tot 's avonds heel laat volg ik de onderhandelingen.
Het gaat erg langzaam.

dag 4-6: volgen en onderhandelen

Het zal duidelijk zijn: het vaste patroon van iedere dag is het dagelijkse overleg van de NL delegatie, de coördinatie van de NGOs en de women major group bijeenkomst.
Aangezien de onderhandelingen plaatsvinden in 2 werkgroepen die paralel aan elkaar vergaderen, is het van belang dat diegenen die e.a. gevolgd hebben de anderen bijpraten; verder wordt de inbreng van Nederland in de EU coördinatie voorbereid.
Nederland spreekt niet tijdens de officiële sessies; er zijn onderhandelaars namens de EU - meestal de Tsjechen als huidig EU voorzitter - voor de verschillende onderwerpen; wat zij gaan zeggen is inhoudelijk voorbereid in werkgroepjes per onderwerp - waar nederlanders ook aan deelnemen - en de taktiek vooral in de dagelijkse coördinatie. Voor de delegatie geldt dat we natuurlijk vooral alert zijn op de onderwerpen die Nederland als prioriteit heeft meegegeven: o.a. de inbreng en rol van vrouwen, landrechten en goed omgaan met de biobrandstoffen.

De prioriteiten van de Nederlandse vrouwen worden in het algemeen tot nu toe door Nederland en de EU goed meegenomen in de teksten en inbreng. Ook landen als Noorwegen en Zwitserland - maar toenemend bijv. ook de VS - beginnen ook beter het verschil tussen vrouwen als "slachtoffer" teksten en vrouwen als actoren te begrijpen en te benadrukken.

Waar we hier wat bezorgd over zijn, zijn zinnetje als "according to national law" and "custumary law" - vaak ingebracht door G77 - die alle goede ideeën weer ongedaan maken.
Wel vreemd, want ook door G77 zijn een aantal goede teksten bijv. over participatie van vrouwen ingebracht, die dan elders weer worden afgezwakt. Het lijkt er erg op dat er twee "stromingen" zijn in de G77 afhankelijk van het onderwerp.
Een met sommigen gedeelde ervaring van de WSSD in Johannesburg, maakt mij in ieder geval erg alert op dit soort teksten. Nederland en een aantal andere landen zijn er inmiddels ook heel alert op - ook door goed lobby werk van een aantal vrouwen van de women's caucus - dus dat belooft nog wat.

Hoe het verder gaat? Lange dagen en we zijn nog niet eens door een "tweede lezing" van de tekst heen. Ik krijg volop gelegenheid om tekst suggesties te geven en maak daarbij o.a. dankbaar gebruik van ideeën ook uit de prioriteitenlijst van de comissie Duurzame ontwikkeling van de NVR en de voorbereidingen van Marian en natuurlijk de pre-conferentie van het wereld water forum in Istanbul.
Vrijdag eindigde ook in de VN percelen pas om middernacht; de verwachting is dat ook komende maandag en dinsdag 's avonds doorvergaderd zal worden.

Een onderwerp dat al veel aandacht krijgt is duurzame consumptie en productie - één van de hoofdonderwerpen voor 2010. Aangezien dit ook een van de speerpunten is voor de NVR, heb ik de meeste sidevents die daar overgaan gevolgd. De discussie hier is natuurlijk ook hoe het Marrakech process en de CSD agenda voor volgend jaar "in elkaar geschoven" moeten worden.

Hoewel "water" officieel niet op de agenda staat, zijn er veel voorstellen over water en begint er een aparte paragraaf over te ontstaan bij "cross cutting issues"; een positieve ontwikkeling wat mij betreft.
Hetzelfde geldt voor "klimaat" maar dat ligt - begrijpelijkerwijs - veel gevoeliger door de a.s. klimaatconferentie.

Donderdag jl. was de Nederlandse delegatie, inclusief de Minister, te gast bij de Nederlandse ambassadeur op de residentie; een heerlijke lunch, maar ook een aardige discussie, vooral over het proces en de inbreng van de jongeren en de vrouwen.
Donderdag aan het eind van de dag heb ik de bijeenkomst tussen de EU troika en de major groups bijgewoond. Ook daar een duidelijke uitspraak van de EU dat zij de rechten van vrouwen en landrechten nadrukkelijk in de tekst willen hebben.
Mijn donderdag eindigt met gezamelijk met de Ba'hai delegatie eten.

De vrijdag verliep ongeveer volgens hetzelfde patroon; meestentijds het samen met Nienke andere delegatie leden volgen van de discussies over de pre-ambule en landbouw.
Ook starten tussendoor de voorbereidingen voor de multistakeholder discussie komende dinsdag. De onderwerpen daar worden o.a. plattelandsontwikkeling en land - en waterrechten en "rights based approach"; Nederland heeft toegezegd graag mee te werken aan de voorbereiding van een concrete vraag.

Zaterdag? een zonnetje, beetje bijslapen, op zoek naar een kabeltje om foto's op het blog te kunnen zetten en alle verslagen op orde.